یادتان هست روزهای اول رابطه، چطور دلتان برای دیدن او بیقرار بود؟ حالا شاید بعد از ماهها یا سالها از خودتان بپرسید آن شور و هیجان کجا رفته و آیا این یعنی چیزی در رابطه اشتباه است. اگر این سؤال را دارید، تنها نیستید؛ ممکن است هر کسی در مقطعی از رابطه به آن فکر کند.
در این مقاله میبینیم اشتیاق (Passion) در رابطه دقیقاً چیست، چرا ممکن است تغییر کند و چه کارهای سادهای میتواند به زنده ماندنش کمک کند. اگر میخواهید جای این ضلع را در تصویر بزرگتر ببینید، راهنمای مثلث عشق استرنبرگ را هم بخوانید. این مقاله بدون آن هم کامل و قابلفهم است.
اشتیاق در رابطه یعنی چه؟
اشتیاق یعنی کشش، هیجان و جذابیت نسبت به شریک زندگی. همان حسی که باعث میشود دوست داشته باشید کنار او باشید، به دیدنش شوق داشته باشید و کنارش احساس زندهبودن کنید.
رابرت استرنبرگ عشق را از سه ضلع میسازد: صمیمیت (Intimacy)، اشتیاق و تعهد (Commitment). صمیمیت نزدیکی عاطفی و اعتماد است، اشتیاق کشش و هیجان است و تعهد تصمیم به ادامهدادن رابطه. بعضی منابع به جای «تعهد» از «پایبندی» استفاده میکنند، ولی در این مقاله همهجا میگوییم «تعهد».
اشتیاق را فقط به بُعد جنسی محدود نکنید. ممکن است در شوق دیدن هم، شوخیهای مخصوص خودتان، هیجان یک برنامهی تازه یا حتی نگاهی که با لبخند همراه است دیده شود. هر رابطه شکل خودش را از اشتیاق دارد و مقایسهی دقیق با دیگران معمولاً کمکی نمیکند.

آیا اشتیاق در طول زمان تغییر میکند؟
ممکن است. بعضی آدمها تجربه میکنند که شکل هیجان در رابطه با گذر زمان فرق میکند. این تغییر معمولاً بهخودیخود نشانهی خرابی رابطه نیست، بلکه میتواند بخشی از مسیر طبیعی آشنایی عمیقتر باشد. تجربهی هر رابطه متفاوت است و نمیتوان الگوی یکسانی برای همه تعریف کرد.
چرا اشتیاق کم میشود؟
چند دلیل رایج وجود دارد. در ابتدای رابطه همهچیز تازه است و تازگی خودش هیجان میآورد؛ با آشنایی بیشتر، این حس تازگی ممکن است کمرنگ شود. روزمرگی، خستگی، استرس کاری و مسئولیتهای خانوادگی هم میتوانند انرژی و حوصلهی توجه به هم را کم کنند.
گاهی دلیل دیگری هم هست: اشتیاق به صمیمیت و حالوهوای کلی رابطه حساس است. اگر گفتوگوی صادقانه کم شده یا دلخوریهایی حلنشده مانده، ممکن است کشش هم تحت تأثیر قرار بگیرد.
شرم و مقایسه کمکی نمیکنند
بعضی آدمها وقتی تغییر را حس میکنند، خودشان را سرزنش میکنند یا فکر میکنند «حتماً مشکل از من یا او است». این قضاوتها معمولاً بار اضافهای بر رابطه میگذارند. بهتر است ابتدا این تغییر را بدون برچسب ببینید و دربارهاش با شریکتان حرف بزنید.
اشتیاق و صمیمیت چه ارتباطی دارند؟
این دو ضلع جدا از هماند اما میتوانند روی هم اثر بگذارند. وقتی کنار کسی احساس امنیت و درکشدن میکنید، ممکن است راحتتر خودتان باشید و این راحتی گاهی به کشش و هیجان هم کمک کند. برای دانستن بیشتر دربارهی این ضلع، میتوانید مقالهی صمیمیت در رابطه را ببینید.
با این حال، این دو همیشه با هم حرکت نمیکنند. ممکن است رابطهای نزدیکی عاطفی زیادی داشته باشد و هیجاناش کمتر باشد، یا برعکس، هیجان زیاد باشد ولی آشنایی عمیق هنوز شکل نگرفته باشد. در نظریهی استرنبرگ، حالت دوم با نام شیدایی (Infatuation) شناخته میشود؛ یعنی اشتیاق بدون دو ضلع دیگر. اینها الگوهای نظریاند و برچسب قطعی برای رابطهی هیچکس نیستند.

چطور اشتیاق را زنده نگه داریم؟
خبر خوب این است که زنده نگه داشتن اشتیاق معمولاً به کارهای بزرگ و پرهزینه نیاز ندارد. تمرینهای کوچک و مداوم میتوانند نقطهی شروع باشند، هرچند هیچ روشی نتیجهی قطعی نمیدهد.
تازگی بیاورید
کارهای تازهی مشترک، حتی ساده، ممکن است هیجان را برگردانند: رفتن به مسیری که تا به حال نرفتهاید، امتحان یک غذای جدید یا یادگرفتن چیزی با هم. تازگی به ذهن یادآوری میکند که هنوز چیزهای زیادی برای کشف دربارهی هم وجود دارد.
به هم توجه کنید
گاهی اشتیاق کم نشده، فقط توجه کم شده است. نگاه کردن موقع حرف زدن، لمسهای سادهی محبتآمیز، گفتن یک جملهی تعریفآمیز یا یادآوری چیزی که از او دوست دارید میتواند حس دیدهشدن را بیشتر کند.
زمان مشترک بسازید
در زندگی پرمشغله، زمان مشترک خودبهخود پیش نمیآید و باید برایش جا باز کرد. یک قدمزدن بدون تلفن یا یک شب قرار مخصوص، حتی ساده، به رابطه فضایی میدهد که فقط مال شماست.
بازیگوشی را فراموش نکنید
شوخیهای مخصوص خودتان، بازیهای کوچک یا غافلگیریهای ساده میتوانند فضای رابطه را سبکتر کنند. هیجان همیشه از لحظههای جدی نمیآید.
دربارهاش حرف بزنید
بدون سرزنش و با زبان ساده میتوانید بگویید چه چیزی را دوست دارید و چه چیزی را کم حس میکنید. گفتوگوی صادقانه، خودش میتواند شروع تغییر باشد.
اگر به تصویر بزرگتر علاقه دارید، عشق کامل (Consummate love) در نظریهی استرنبرگ حالتی است که هر سه ضلع حضور دارند. این بیشتر یک الگوی نظری است تا هدفی همیشگی؛ نوسان در هر رابطه طبیعی است و لازم نیست تحت فشار «رسیدن» باشید.
اشتیاق رابطهتان را بسنجید
اگر دوست دارید ببینید اشتیاق در رابطهتان چه جایگاهی دارد، [تست مثلث عشق استرنبرگ]([لینک صفحه تست]) میتواند ابزار خودسنجی مناسبی باشد. این تست تشخیص نیست و آیندهی رابطه را پیشبینی نمیکند؛ فقط کمک میکند نگاه روشنتری به وضعیت فعلی داشته باشید. نتیجه طبق راهنمای تست تفسیر میشود.
بعد از انجام تست میتوانید نتیجه را با شریک زندگیتان در میان بگذارید. گاهی گفتوگو دربارهی اینکه هر کدام چه چیزی را بیشتر یا کمتر حس میکنید، از خود نتیجه ارزشمندتر است.
چه زمانی کمک بگیریم؟
اگر مدتی است نگرانی دربارهی کمشدن اشتیاق ذهنتان را مشغول کرده، یا هر بار که دربارهاش حرف میزنید گفتوگو به بحث و دلخوری ختم میشود، شاید وقت خوبی برای صحبت با یک مشاور باشد. همینطور اگر پیش از ازدواج تردید دارید و میخواهید تصویر روشنتری از رابطهتان داشته باشید.
این مقاله جایگزین مشاوره نیست. ارزیابی نهایی دربارهی رابطهی شما در جلسهی مشاوره با متخصص انجام میشود. کمک گرفتن به معنای وجود مشکل بزرگ نیست؛ فقط راهی است برای دیدن موضوع از زاویهای دیگر.
وقتی آماده بودید، میتوانید [با تست مثلث عشق شروع کنید]([لینک صفحه تست]) و نگاه دقیقتری به ترکیب اضلاع رابطهتان بیندازید.


