کتاب «مادری که کم داشتم» نوشته جاسمین لی کوری، روان‌درمانگر و نویسنده آمریکایی، به پیامدهای کمبود مراقبت و حضور عاطفی مادر در کودکی می‌پردازد. این کتاب توضیح می‌دهد که غفلت عاطفی، نبود حمایت و برآورده‌نشدن برخی نیازهای هیجانی چگونه می‌تواند بر عزت‌نفس، روابط و تصویر فرد از خودش در بزرگسالی اثر بگذارد.
کتاب مادری که کم داشتم درباره چیست؟
«مادری که کم داشتم» ترجمه کتاب The Emotionally Absent Mother است؛ اثری که نخستین بار در سال ۲۰۱۰ منتشر شد و نسخه بازنگری‌شده و گسترش‌یافته آن در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. کوری در این کتاب مفهوم «مادر غایب از نظر عاطفی» را بررسی می‌کند؛ یعنی مادری که ممکن است از نظر فیزیکی حضور داشته باشد، اما نتواند به اندازه کافی پاسخ‌گو، حمایتگر یا از نظر هیجانی در دسترس باشد.
تمرکز کتاب فقط بر سرزنش مادر نیست. نویسنده تلاش می‌کند نشان دهد چرا برخی مادران نمی‌توانند نیازهای عاطفی فرزندشان را به‌خوبی پاسخ دهند و در عین حال، به تجربه فرزند و پیامدهای احتمالی این کمبود توجه می‌کند.
خلاصه کتاب مادری که کم داشتم چه می‌گوید؟
ایده مرکزی کتاب این است که نیازهای عاطفی کودک فقط به غذا، لباس، مسکن و مراقبت فیزیکی محدود نمی‌شوند. کودک برای رشد سالم به تجربه‌هایی مانند امنیت، توجه، پذیرش، همدلی، حمایت و احساس دیده‌شدن نیز نیاز دارد.
وقتی این نیازها به‌طور مداوم و قابل‌توجه نادیده گرفته شوند، ممکن است کودک به‌تدریج یاد بگیرد احساسات و نیازهای خودش را جدی نگیرد یا برای دریافت محبت و تأیید، بیش از اندازه خود را با خواسته‌های دیگران تطبیق دهد. این موضوع با مفهوم «غفلت عاطفی دوران کودکی» در ادبیات روان‌شناختی ارتباط دارد. پژوهش‌های مرورشده در سال‌های اخیر نیز میان غفلت عاطفی دوران کودکی و برخی مشکلات سلامت روان در بزرگسالی ارتباط‌هایی یافته‌اند؛ البته این ارتباط به معنای علت قطعی و یکسان برای همه افراد نیست.
مادر غایب از نظر عاطفی چه مادری است؟
از نگاه کتاب، غیبت عاطفی فقط به معنای نبودن مادر در خانه نیست. ممکن است مادری از نظر فیزیکی حضور داشته باشد اما به دلیل مشکلات شخصی، فشار روانی، اشتغال ذهنی، بیماری، تجربه‌های آسیب‌زا یا عوامل دیگر نتواند پاسخ عاطفی مناسبی به فرزند بدهد.
بنابراین، مفهوم «مادری که کم داشتم» لزوماً به این معنی نیست که مادر فرد «بد» بوده است. مسئله اصلی، فاصله میان نیازهای عاطفی کودک و چیزی است که در رابطه با مراقب اصلی خود دریافت کرده است.
کمبود عاطفی دوران کودکی چه اثری بر بزرگسالی دارد؟
شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که تجربه غفلت یا بدرفتاری عاطفی در کودکی با پیامدهای مختلف روان‌شناختی در بزرگسالی ارتباط دارد. یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل از مطالعات متعدد، ارتباط میان غفلت و آزار عاطفی دوران کودکی و مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب و برخی مشکلات روان‌شناختی دیگر را گزارش کرده است.
با این حال، نباید از این یافته‌ها نتیجه گرفت که هر فردی با تجربه‌ای مشابه حتماً دچار یک اختلال مشخص خواهد شد. عوامل متعددی مانند شدت و تداوم تجربه‌ها، سایر روابط دوران کودکی، ویژگی‌های فردی و حمایت‌های بعدی می‌توانند در نتیجه نهایی نقش داشته باشند.
آیا این تجربه می‌تواند روی روابط عاطفی اثر بگذارد؟
بله، برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که بدرفتاری عاطفی در کودکی با کیفیت پایین‌تر روابط عاطفی در بزرگسالی ارتباط دارد. یک فراتحلیل از ۲۳ مطالعه و ۲۰۱ اندازه اثر، ارتباط منفی اما نسبتاً کوچک میان بدرفتاری عاطفی دوران کودکی و بهزیستی روابط عاشقانه در بزرگسالی پیدا کرد.
به همین دلیل، فردی که در کودکی حمایت عاطفی کافی دریافت نکرده است ممکن است در بزرگسالی با مسائلی مانند دشواری در اعتمادکردن، ترس از طردشدن، نیاز شدید به تأیید یا فاصله‌گرفتن از صمیمیت مواجه شود. البته وجود چنین رفتاری به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ریشه آن حتماً در رابطه با مادر بوده است.
جاسمین لی کوری برای ترمیم این زخم‌ها چه پیشنهادی دارد؟
بخش مهمی از کتاب به فرایند شناخت و ترمیم نیازهای عاطفی برآورده‌نشده اختصاص دارد. کوری از مفاهیمی مانند «کودک درون»، مراقبت از خود، دریافت حمایت از روابط سالم و ایجاد تجربه‌هایی که می‌توانند بخشی از نیازهای عاطفی گذشته را جبران کنند استفاده می‌کند.
یکی از ایده‌های مهم کتاب، یادگیری نوعی «مادری‌کردن برای خود» است؛ یعنی فرد بتواند در بزرگسالی با نیازها و احساسات خودش با توجه، مهربانی و حمایت بیشتری برخورد کند.
این ایده را نباید با این تصور اشتباه گرفت که فرد باید به‌تنهایی تمام آثار تجربه‌های دشوار کودکی را درمان کند. در مواردی که تجربه‌های کودکی با آسیب روانی قابل‌توجه، مشکلات پایدار در روابط یا اختلالات روان‌شناختی همراه شده‌اند، ارزیابی و روان‌درمانی حرفه‌ای می‌تواند اهمیت داشته باشد.
آیا «کودک درون» یک تشخیص روان‌شناختی است؟
خیر. «کودک درون» بیشتر یک مفهوم درمانی و خودیاری برای صحبت‌کردن درباره بخش‌هایی از تجربه هیجانی و نیازهای دوران کودکی است و نباید آن را یک تشخیص پزشکی یا روان‌پزشکی مستقل دانست.
استفاده از این مفهوم می‌تواند به بعضی افراد کمک کند تجربه‌های گذشته خود را بهتر بررسی کنند، اما اثربخشی هر تکنیک باید جداگانه و بر اساس شواهد مربوط به همان روش ارزیابی شود.
آیا مادر را باید بابت همه مشکلات بزرگسالی سرزنش کرد؟
خیر. یکی از نکات قابل‌توجه کتاب این است که تلاش می‌کند میان شناخت آسیب و سرزنش تفاوت بگذارد. درک تأثیر یک رابطه آسیب‌زا به این معنا نیست که تمام مشکلات فعلی فرد را باید به یک نفر یا یک اتفاق نسبت داد.
رفتار والدین نیز می‌تواند تحت تأثیر تاریخچه زندگی، مشکلات روانی، شرایط اجتماعی و تجربه‌های آسیب‌زای خودشان باشد. شناخت این عوامل ممکن است به درک بهتر گذشته کمک کند، اما توضیح‌دادن رفتار یک والد با توجیه‌کردن آن یکسان نیست.
کتاب مادری که کم داشتم برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب بیشتر برای بزرگسالانی مناسب است که احساس می‌کنند در کودکی بخشی از نیازهای عاطفی آنها به اندازه کافی دیده یا پاسخ داده نشده است.
همچنین می‌تواند برای افرادی مفید باشد که در روابط عاطفی، عزت‌نفس، دریافت محبت یا شناخت نیازهای هیجانی خود با پرسش‌هایی مواجه‌اند و می‌خواهند تجربه کودکی خود را از زاویه‌ای متفاوت بررسی کنند.
با این حال، این کتاب جایگزین تشخیص یا درمان تخصصی نیست؛ به‌خصوص اگر فرد با افسردگی، اضطراب شدید، نشانه‌های تروما یا مشکلات جدی و پایدار در روابط مواجه باشد.
جمع‌بندی؛ مهم‌ترین پیام کتاب مادری که کم داشتم چیست؟
پیام اصلی «مادری که کم داشتم» این است که کمبودهای عاطفی دوران کودکی می‌توانند در تجربه فرد از خودش و روابطش در بزرگسالی بازتاب پیدا کنند، اما گذشته الزاماً سرنوشت آینده را تعیین نمی‌کند.
شناخت نیازهای برآورده‌نشده، نگاه همدلانه به تجربه کودکی، ایجاد روابط حمایتگر و یادگیری مراقبت سالم از خود می‌تواند بخشی از مسیر تغییر باشد. در موارد پیچیده‌تر نیز کمک گرفتن از روان‌درمانگر می‌تواند به فرد کمک کند تجربه‌های گذشته را دقیق‌تر بررسی و الگوهای فعلی زندگی را بهتر درک کند.
یک نکته مهم درباره این کتاب
«مادری که کم داشتم» را بهتر است یک کتاب خودیاری و روان‌شناختی مبتنی بر تجربه حرفه‌ای نویسنده دانست، نه یک کتاب دانشگاهی که تمام توصیه‌های آن به‌طور مستقل در کارآزمایی‌های بالینی آزموده شده باشند. بنابراین، بهتر است مفاهیم مطرح‌شده در آن در کنار شواهد علمی حوزه غفلت عاطفی، دلبستگی و تروما خوانده شوند.
منابع معتبر
- Cori, Jasmin Lee. The Emotionally Absent Mother: A Guide to Self-Healing and Getting the Love You Missed. The Experiment, 2010.
- Cori, Jasmin Lee. The Emotionally Absent Mother: Updated and Expanded Second Edition. The Experiment, 2017.
- Cao, H., Ma, R., Li, X., et al. “Childhood Emotional Maltreatment and Adulthood Romantic Relationship Well-Being: A Multilevel, Meta-Analytic Review.” Trauma, Violence, & Abuse, 2022.
- “The Impact of Childhood Psychological Maltreatment on Mental Health Outcomes in Adulthood: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Trauma, Violence, & Abuse, 2023.
- Müller, L. E., Bertsch, K., Bülau, K., Herpertz, S. C., & Buchheim, A. “Emotional neglect in childhood shapes social dysfunctioning in adults by influencing the oxytocin and the attachment system.” International Journal of Psychophysiology, 2019.
جلسات مشاوره به چه صورت برگزار می‌شود؟
جلسات به‌صورت حضوری یا آنلاین برگزار می‌شود. انتخاب نوع جلسه به شرایط و ترجیح تو بستگی دارد.
مدت زمان هر جلسه مشاوره چقدر است؟
هر جلسه معمولاً بین ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد تا فرصت کافی برای بررسی دقیق موضوعاتت وجود داشته باشد.
چطور می‌توان برای مشاوره نوبت گرفت؟
برای دریافت نوبت:
از طریق تماس تلفنی با 09136276536
یا ارسال پیام در واتساپ
یا فرم رزرو داخل سایت
نوبت‌دهی سریع و بدون دردسر انجام می‌شود.
برای رزرو جلسه و دریافت مشاوره تخصصی
همین حالا با شماره 09136276536 یا 36618182 تماس بگیر.
آیا مشاوره آنلاین هم بازدهی دارد؟
بله. مشاوره آنلاین دقیقاً با همان کیفیت جلسات حضوری انجام می‌شود و برای افرادی که زمان یا امکان مراجعه حضوری ندارند کاملاً مناسب است.
مشاوره برای چه افرادی مناسب است؟
اگر:
احساس سردرگمی داری
تو تصمیم‌گیری مشکل داری
دنبال رشد فردی هستی
می‌خواهی مسیر زندگی‌ات شفاف‌تر شود
این جلسات دقیقاً برای توست.
آیا جلسات محرمانه است؟
کاملاً. تمام صحبت‌ها در جلسات محرمانه می‌ماند و با احترام کامل به حریم شخصی تو برگزار می‌شود.
قبل از شروع جلسات نیاز به آمادگی خاصی هست؟
نه. فقط با ذهن باز و صادق وارد جلسه شو. مسیر جلسات متناسب با شرایط خودت جلو می‌رود.
بعد از چند جلسه می‌توان نتیجه را دید؟
بسته به موضوع و تعهد خودت، معمولاً بعد از چند جلسه اول تغییر نگرش و شفافیت ذهنی حس می‌شود.
